Ingrijpende veranderingen in het medialandschap en lokale omroepen verdwijnen

Achtergrond & Opinie:

 

Minister Eppo Bruins (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) diende eind 2024 een wetsvoorstel in met als doel een ingrijpende hervorming van het publieke- en lokale omroepstelsel.

 

Hij stelde dat de versplintering van de huidige circa 230 lokale omroepen moet worden teruggebracht naar maximaal 80 streekomroepen. Dat heeft directe gevolgen voor onder meer Omroep Assen.

 

Tekst: © Cees van der Boom

 

 

De hervorming van de publieke omroepen

 

Volgens de minister moet de publieke omroep vanaf 2029 ingrijpend hervormd worden. Het doel daarvan, zo stelde hij, was om de organisatie efficiënter en toekomstbestendiger te maken.

 

Het wetsvoorstel raakt zowel de landelijke publieke omroepen als de vele lokale omroepen. Het treft ook Omroep Assen.

 

 

Wat is het doel van de plannen?

 

De door hem aangekondigde bezuinigingen en hervormingen hebben meerdere doelen:

 

Als eerste de financiële besparing: De publieke omroep moet jaarlijks € 110 miljoen besparen vanaf 2027, bóvenop de eerdere bezuinigingen.

 

Als tweede de professionalisering van lokale omroepen: Minder lokale maar grotere streekomroepen. Deze schaalvergroting moet zorgen voor meer journalistieke professionaliteit en betere organisatie.

 

De geldstromen naar de omroepen worden meer centraal, omdat de financiering van lokale omroepen wordt verplaatst van gemeenten naar het rijk.

 

Als derde toekomstbestendigheid: In zijn optiek moeten de veranderingen ervoor zorgen dat publieke omroepen (landelijk én lokaal) beter kunnen omgaan met veranderende technologie, met veranderend mediagebruik (meer online) en met internationale concurrentie.

 

Als vierde efficiëntie: Met minder en juist grotere regionale- of streekomroepen zou er volgens hem minder overlap zijn tussen lokale en regionale redacties.

 

 

Mogelijke voordelen:

 

Sterkere en professionelere omroepen: In zijn visie zouden de grotere streekomroepen meer professionele slagkracht en meer middelen moeten hebben. Daarnaast verwacht hij een mogelijk beter journalistiek niveau.

 

Meer gelijkheid tussen regio’s: Ook lokale omroepen in kleinere gemeentes krijgen via de rijksfinanciering toegang tot een beter uitgeruste omroep.

 

Lokale omroepen in kleinere of arme gemeenten krijgen (mogelijk) meer steun en financiering vanuit het Rijk. Daardoor zouden deze minder afhankelijk zijn van de budgetten van hun gemeente.

 

Betere samenwerking: Gezamenlijke redacties kunnen kennis en middelen delen en efficiënter inzetten.

 

 

Mogelijke nadelen:

 

Critici voorzien nadelen:

 

Verlies van lokale identiteit en nabijheid: Veel vrijwilligers vrezen dat hun nieuws, hun lokale karakter en hun directe contacten met de wijk of gemeente verloren gaan en verwateren.

 

Minder betrokkenheid vrijwilligers: Nagenoeg alle lokale omroepen draaien volledig op de inzet van vrijwilligers (die geen enkele vergoeding krijgen).

 

Dat kan zijn weerslag hebben op de inzet, betrokkenheid en motivatie.

 

 

Stemming in de Tweede Kamer

 

 

Het wetsvoorstel is in de Tweede Kamer besproken.

 

Een meerderheid (NSC, ChristenUnie, SGP, CDA, VVD, BBB, JA21, FVD en PVV) steunde het voorstel in tegenstelling tot SP, GroenLinks-PvdA, PvdD, DENK, Volt en D66.

 

Met de steun uit de Tweede Kamer werd het wetsvoorstel aangenomen. De nieuwe Mediawet is nog niet een feit: het wacht op behandeling.

 

 

Gevolgen voor de landelijke- en lokale omroep

 

De minister stelde voor om de huidige elf landelijke omroepen samen te voegen tot vier of vijf ‘omroephuizen,’ naast de NOS.

 

Deze omroephuizen moeten de rol van de huidige omroepverenigingen overnemen en verantwoordelijk zijn voor het programma-aanbod.

 

Het huidige ledencriterium van 100.000 leden per omroep vindt hij ‘niet meer van deze tijd’ en wil hij afschaffen. In zijn optiek leidt dit tot onnodige concurrentie en versnippering.

 

De ‘nieuwe’ omroephuizen moeten samen de perspectieven en geluiden van de samenleving in hun aanbod verwerken.

 

Hoewel zijn voorstel zich voornamelijk richt op de landelijke omroepen, hebben de hervormingen ook gevolgen voor de circa 230 lokale omroepen.

 

De minister wil de enorme versnippering tegengaan. Daarnaast wil hij de professionalisering van lokale media-instellingen bevorderen. Om die redenen moeten de lokale omroepen zich hervormen tot maximaal 80 streekomroepen.

 

 

Gevolgen voor Omroep Assen

 

 

 

Omroep Assen onderkende de noodzaak tot de vorming van een nieuwe streekomroep. Zij zocht actief naar nieuwe vormen van samenwerking én vond die.

 

 

(Streek)Omroep MAAT

 

 

Begin 2025 leidde dit tot de oprichting van Stichting (Streek)Omroep MAAT.

 

Dit is een samenwerkingsverband van vier omroepen: Omroep Midden-Drenthe (in ontwikkeling), Omroep Aa en Hunze, Omroep Assen en RTV Tynaarlo (=> MAAT).

 

 

Subsidiëring vanuit Regeling lokale omroepen 2025 ~ 2027 en toetsing

 

Om in aanmerking te komen voor de subsidie – conform de Regeling Lokale Omroepen 2025 ~ 2027 – moest er héél véél geregeld worden.

 

De deelnemende omroepen moesten voldoen aan strikte criteria, die vastgesteld waren door het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek (SVDJ). Voor elk onderdeel dat getoetst werd waren punten beschikbaar.

 

Binnen Omroep Assen werken Gerrit Mennink en ik aan digitale nieuwsvoorziening. Tijdens de officiële toetsweek lag de nadruk op nieuwsvoorziening met dagelijkse nieuwsartikelen.

 

SVDJ zou bij de eindbeoordeling toetsen op de kwaliteit en professionaliteit van de nieuwsartikelen, op journalistieke betrouwbaarheid, op bronvermelding en ook moest direct duidelijk zijn wie het artikel schreef.

 

 

Uitslag SVDJ

 

Op donderdag 9 oktober 2025 maakte SVDJ bekend dat 77 van de 82 aanvragen van de streekomroepen waren goedgekeurd.

 

(Streek)Omroep MAAT kreeg eveneens bericht: de aanvraag is toegekend!

 

Gerrit Mennink en ik zijn er dan ook trots op dat wij vanuit Digitale Media van Omroep Assen daar een flinke bijdrage aan leverden!

 

In de toekenningsbrief van SVDJ werd vermeld dat wij een enorme professionaliseringsslag maakten. Dat werd gezien en ook in punten uitgedrukt!

 

 

Toekomstverwachting

 

Ik verwacht nu dat met de toekenning van de subsidie de lokale Omroep Midden-Drenthe, Omroep Aa en Hunze, Omroep Assen en RTV Tynaarlo op (korte) termijn volledig zullen opgaan in (Streek)Omroep MAAT.

 

Een kwartiermaker werkt nu samen met het bestuur aan de verdere invulling van de organisatie.

 

Het is ook duidelijk dat (Streek)Omroep MAAT in de nabije toekomst een betaalde redacteur zal krijgen die de samenwerking met de vrijwilligers zal coördineren.

 

 

De grootste streekomroep van Drenthe

 

 

 

 

Wat wel duidelijk is: (Streek)Omroep MAAT is nu de grootste streekomroep van Drenthe (op de kaart: 13). Een resultaat waar wij trots op zijn.

 

Het schept ook direct een verantwoordelijkheid naar de kijkers, lezers en luisteraars.

 

De komende jaren zullen laten zien of de beloofde professionalisering hand in hand kan gaan met het behoud van lokale betrokkenheid, terwijl (Streek)Omroep MAAT haar belofte aan kijkers en luisteraars waarmaakt.

 

 

© Cees van der Boom

 

 

© Cees van der Boom – 2025 – ALL RIGHTS RESERVED